Büyüyor mu?
Satışlar, faaliyet kârı ve nakit üretimi zaman içinde artıyor mu?
Ücretsiz temel analiz rehberi
Oranı ezberlemeyin; şirketin hikâyesinde ne anlattığını okuyun.
Temel analiz, bir şirketin gelirini, kârlılığını, borcunu, nakit üretimini ve piyasa değerini birlikte değerlendirir. Aşağıdaki oranlar başlangıç haritasıdır; tek başlarına alım veya satım kararı değildir.
Formül ve yorum12 temel gösterge
Dört soruda şirket
Değer, yalnızca “ucuz çarpan” demek değildir.
Kârlı mı?
Marjlar ve sermaye kârlılığı sürdürülebilir mi?
Sağlam mı?
Borç, likidite ve vade yapısı olumsuz senaryoya dayanabilir mi?
Fiyatı makul mü?
Kalite ve büyüme beklentisi mevcut değerin içinde ne kadar var?
Finansal oranlar sözlüğü
Formül, anlam ve dikkat noktası.
En doğru kullanım; aynı şirketin geçmişi, sektör benzerleri ve ekonomik dönemle birlikte karşılaştırmadır.
01Değerleme
Fiyat / Kazanç (F/K)
FormülHisse Fiyatı ÷ Hisse Başına Kâr
Piyasanın bir birim yıllık kâr için kaç birim fiyat ödediğini gösterir.
Zarar eden şirketlerde anlamlı değildir; tek seferlik kârlar oranı bozabilir.
02Değerleme
Piyasa Değeri / Defter Değeri (PD/DD)
FormülPiyasa Değeri ÷ Öz Kaynaklar
Şirketin net varlık değerine göre piyasada hangi çarpanla fiyatlandığını gösterir.
Hafif varlıklı teknoloji ve hizmet şirketlerinde tek başına zayıf kalabilir.
03Değerleme
Firma Değeri / FAVÖK (FD/FAVÖK)
Formül(Piyasa Değeri + Net Borç) ÷ FAVÖK
Borç yapısını da hesaba katarak operasyonel kazançla şirket değerini karşılaştırır.
Yoğun yatırım ihtiyacını ve işletme sermayesini tek başına göstermez.
04Likidite
Cari Oran
FormülDönen Varlıklar ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler
Kısa vadeli borçların kısa vadeli varlıklarla karşılanma kapasitesini ölçer.
Yüksek stok veya tahsil edilemeyen alacaklar oranı olduğundan iyi gösterebilir.
05Likidite
Asit-Test (Likidite) Oranı
Formül(Dönen Varlıklar − Stoklar) ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler
Stokları dışarıda bırakarak daha hızlı nakde dönebilen varlıkların yeterliliğini ölçer.
Alacak kalitesi düşükse yine iyimser sonuç verebilir.
06Likidite
Nakit Oranı
Formül(Nakit + Nakit Benzerleri) ÷ Kısa Vadeli Yükümlülükler
Şirketin kısa vadeli borçlarını en likit varlıklarla karşılama gücünü gösterir.
Çok yüksek nakit, sermayenin verimsiz tutulduğunu da gösterebilir.
07Borçluluk
Borç / Öz Kaynak
FormülToplam Finansal Borç ÷ Öz Kaynaklar
Finansmanın ne ölçüde borca dayandığını gösterir.
Bankalar gibi finansal kurumlarda farklı analiz gerekir.
08Borçluluk
Net Borç / FAVÖK
Formül(Finansal Borç − Nakit) ÷ FAVÖK
Mevcut operasyonel kazançla net borcun yaklaşık kaç yılda karşılanabileceğine dair fikir verir.
Döngüsel zirve kârlarında olduğundan düşük görünebilir.
09Kârlılık
Öz Kaynak Kârlılığı (ROE)
FormülNet Kâr ÷ Ortalama Öz Kaynak
Ortakların koyduğu sermayenin ne kadar verimli kullanıldığını ölçer.
Yüksek borç, ROE'yi yapay biçimde yükseltebilir.
10Kârlılık
Aktif Kârlılığı (ROA)
FormülNet Kâr ÷ Ortalama Toplam Varlık
Şirketin varlıklarından kâr üretme verimliliğini gösterir.
Sektörün varlık yoğunluğuna göre karşılaştırılmalıdır.
11Kârlılık
Net Kâr Marjı
FormülNet Kâr ÷ Net Satışlar
Her 100 birim satışın ne kadarının net kâr olarak kaldığını gösterir.
Kur farkı ve tek seferlik gelirler operasyonel resmi değiştirebilir.
12Nakit
Serbest Nakit Akışı
Formülİşletme Faaliyetlerinden Nakit − Yatırım Harcamaları
Şirketin faaliyet ve gerekli yatırımlar sonrasında ürettiği kullanılabilir nakdi gösterir.
Büyüme dönemindeki yüksek yatırım harcaması geçici olarak negatif sonuç yaratabilir.
Adım adım temel analiz
Bir oranı yorumlamadan önce bu sırayı izleyin.
- 1
İş modelini anlayın
Şirket ne satar, müşterisi kimdir, gelirini hangi para biriminden elde eder?
- 2
En az 3–5 dönem inceleyin
Tek çeyrek yerine eğilimi ve mevsimselliği görün.
- 3
Kârı nakitle karşılaştırın
Muhasebe kârının faaliyet nakit akışına dönüşüp dönüşmediğini kontrol edin.
- 4
Borç ve likiditeyi stres test edin
Faiz, kur ve satış daralması durumunda bilanço ne kadar dayanıklı?
- 5
Benzer şirketlerle kıyaslayın
Aynı sektör, benzer büyüklük ve benzer iş modeliyle karşılaştırın.
- 6
Fiyat ile kaliteyi birleştirin
İyi şirket ile iyi yatırım aynı şey değildir; ödediğiniz fiyat önemlidir.
“İdeal oran” neden her şirkette aynı değildir?
Perakendede stok, bankacılıkta bilanço yapısı, yazılımda maddi olmayan varlıklar, sanayide yatırım döngüsü farklıdır. Bu yüzden örneğin cari oran için tek bir sihirli eşik veya PD/DD için evrensel “ucuzluk” seviyesi yoktur.
Üçlü doğrulama
- Şirketin kendi geçmişi
- Sektör ve benzer şirketler
- Ekonomik dönem ve beklenti
Grafik tarafını da öğrenin
Temel analiz “ne”, teknik analiz çoğunlukla “ne zaman ve hangi riskle” sorusuna katkı sağlar.