Teknik analiz, geçmiş fiyat ve zaman verisinden yararlanarak piyasanın mevcut davranışını ve olası senaryolarını değerlendirme yöntemidir. Price action ise bu değerlendirmenin fiyat hareketi, mumlar ve piyasa yapısı merkezli bölümüdür.
Kesinlik değil olasılık: Hiçbir formasyon veya bölge fiyatın ne yapacağını garanti etmez. Analiz bir senaryo; zarar durdur ise o senaryonun geçersizlik noktasıdır.
Teknik analizin temel mantığı
Grafik, alıcılarla satıcıların geçmişte ve şu anda hangi fiyatlarda karar değiştirdiğini gösterir. Teknik analist üç soruya cevap arar:
- Bağlam: Piyasa trendde mi, yatayda mı, geçiş aşamasında mı?
- Konum: Fiyat önemli bir bölgenin neresinde?
- Tetikleyici: Beklenen davranışı doğrulayan fiyat hareketi oluştu mu?
Mum çubukları: Sonuç değil, davranış izi
Her mum açılış, en yüksek, en düşük ve kapanış fiyatını taşır. Gövde açılış–kapanış arasındaki net mücadeleyi; fitiller ise fiyatın test ettiği fakat kalıcı olamadığı alanları gösterir.
Bir tarafın dönem boyunca daha baskın olduğunu gösterebilir.
Bir seviyenin test edilip geri çevrildiğini gösterebilir.
Kararsızlık veya geçici dengeyi gösterebilir.
Mumun adı tek başına yeterli değildir. Aynı pin bar, güçlü bir destek bölgesinde anlamlı; aralığın ortasında önemsiz olabilir.
Piyasa yapısı: Fiyatın iskeleti
Daha yüksek tepeler ve daha yüksek dipler.
Daha düşük dipler ve daha düşük tepeler.
Tarafların belirgin üstünlük kuramadığı alan.
Yapısal değişim, her küçük salınım kırıldığında oluşmaz. Önce trendi taşıyan “korunan” dip veya tepenin hangisi olduğunu belirlemek gerekir.
Trend ve range ayrımı
Trend stratejileri geri çekilmelerde devam ararken, range stratejileri sınırlar arasında dönüş arar. Bu iki ortamın kuralları aynı değildir.
Trendde
- İtki hareketleri belirgindir.
- Düzeltmeler yapıyı bozmadan kalır.
- Ana yönle uyumlu senaryolar önceliklidir.
Range’de
- Üst ve alt sınırlar sık test edilir.
- Orta bölge çoğunlukla düşük avantajlıdır.
- Kırılım için kapanış ve devam davranışı aranır.
Destek ve direnç: Çizgi değil karar alanı
Destek geçmişte alıcı tepkisinin, direnç ise satıcı tepkisinin görüldüğü fiyat alanıdır. Tek bir piksele sabitlemek yerine fitil–gövde, temas sayısı, tepkinin gücü ve bölgenin tazeliği birlikte değerlendirilir.
Kırılan direnç destek, kırılan destek direnç işlevi görebilir. Buna rol değişimi denir; fakat yalnızca fiyat yeni tarafta kabul gördüğünde anlam kazanır.
Arz–talep ile destek–direnç arasındaki fark
| Kavram | Odak | Nasıl çizilir? | Ne aranır? |
|---|---|---|---|
| Destek / direnç | Tekrarlanan fiyat tepkisi | Yatay seviye veya bölge | Geçmişte kabul / reddedilme |
| Arz / talep | Dengesizliğin başladığı alan | Güçlü ayrılış öncesi taban | Bekleyen emir ve yeniden test varsayımı |
Uygulamada bu alanlar sık sık üst üste gelir. İsimden çok, bölgenin yapıyı etkileyip etkilemediği ve fiyatın oradan nasıl ayrıldığı önemlidir.
Order block, breaker block ve mitigation
Order block
Güçlü bir yer değiştirme ve yapı etkisi öncesindeki karar alanı olarak yorumlanır. Her ters renkli mum otomatik olarak order block değildir.
Breaker block
Beklenen tepkiyi veremeyip kırılan bir karar alanının, rol değişimi sonrası diğer yönden yeniden test edilmesidir.
Mitigation bölgesi
Fiyatın önceki karar alanına dönerek açık emirleri veya dengesizliği yeniden test ettiği varsayılan bölgedir.
Bu terimlerin tanımı ekole göre değişebilir. Eğitimde tek ve tutarlı bir tanım seti kullanılmalı; kavramlar mutlaka yapı, likidite ve riskle birlikte okunmalıdır.
Impulse ve correction
Impulse, piyasa yapısını taşıyan güçlü yönlü harekettir. Correction, bu hareketi dinlendiren veya kısmen geri alan karşı yönlü süreçtir. Sağlıklı bir trendde itki; mesafe, hız veya yapı etkisi bakımından düzeltmeden daha baskındır.
Kırılım, geri test ve sahte kırılım
Fitilin seviyeyi aşması her zaman kırılım değildir. Kapanış, devam hareketi, yeniden testte tutunma ve kırılımın hangi yapıyı bozduğu birlikte incelenir.
Çoklu zaman dilimi analizi
Üst zaman dilimi haritayı, alt zaman dilimi ayrıntıyı verir. Örneğin günlük veya 4 saatlik grafik yön ve ana bölgeleri; 1 saatlik veya 15 dakikalık grafik ise giriş yapısını gösterebilir.
- Üst zamanda yön ve önemli bölgeyi belirleyin.
- Orta zamanda senaryoyu ve yapıyı izleyin.
- Alt zamanda yalnızca üst zaman fikriyle uyumlu tetikleyici arayın.
Risk yönetimi: Analizin emniyet kemeri
Önce nerede yanıldığınızı belirleyin, sonra stop mesafesini ve pozisyon büyüklüğünü hesaplayın. Sırf daha büyük pozisyon açmak için stopu rastgele daraltmak, analiz mantığını bozar.
İşlem öncesi analiz kontrol listesi
Kavramları biliyor musunuz?
20 soruluk testte seviyenizi görün ve size uygun eğitim rotasını öğrenin.